A3 Haber

Merkezi bütçede durum: Temmuz yılın kötü ayı olarak kalsa iyi…

Merkezi bütçede durum: Temmuz yılın kötü ayı olarak kalsa iyi…
Ağustos 07
12:04 2020

Hazine’nin hali hal değil. Giderleri kısamıyor, gelirleri tahsil edemiyor. Borçlandıkça borçlanıyor.

Salgının olumsuz etkileri devam ediyor. Hayatın ne zaman normale döneceği belli değil.

Temmuz ayında Hazine’nin borçlanma stratejisi alarm verdi.

64 milyar TL borçlandı, 10,6 milyar TL mevduat kullandı.

Ay içinde 15,3 milyar TL iç ve dış borç anapara geri ödemesi yaptı. 8 milyar TL faiz ödedi.

Yedi aylık net borçlanması 210 milyar TL’yi aştı!

Bu arada Temmuz borçlanmasında yabancı para payı dikkat çekti. Hazine 5,52 milyar dolar ve 740 milyon dolarlık altın borçlandı.

Durum vahim… Bu yüzden her ay Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü’nün yayınladığı aylık bütçe bültenine hesap hesap göz atıyorum.

Üzerinde konuşulabilecek onlarca hesap ve alt hesap var. Fazla detaya boğulmadan ben size en son yayımlanan Haziran bülteninde gözüme çarpan birkaç detayı aktarmak istiyorum:

  • Diyanet İşleri Başkanlığının bütçesi ilk baktığım hesaplardan…

Dile kolay Diyanet’in yıllık 11,5 milyar TL’lik ödeneği İçişleri Bakanlığı’nınkinden fazla… 365 güne bölersek günde 31,6 milyon TL harcamaya denk geliyor.

Bu arada İçişleri Bakanlığının 2020 ödeneği 9 milyar 672 milyon TL, onu belirtelim.

Ayrıca Diyanet bütçesini dolu dolu kullanan kurumlardan… İlk altı ayda yıllık ödeneğin 49,1’ini harcamış.

Malum salgın dönemindeyiz, çoğu kurumun Ocak-Haziran bütçe gerçekleşmeleri yüzde 50’nin altında kaldı. İçişleri Bakanlığı yüzde 47,7’de mesela!

  • Diyanetten sonra hemen üniversitelere yapılan transferlere bakıyorum: Bunu yazmazsam olmaz…

YÖK’ün yıllık ödeneği 96 milyon TL. İlk altı aydaki harcaması 155 milyon TL! Hayırdır inşallah, hesap baştan mı yanlış yapıldı yoksa sonradan mı şaştı?

İlk altı ayda bütçesi bu kadar şaşan bir üniversite var mı diye bakıyorum. Yok!

Peki, bir de ilk altı ayda bütçesini belirgin aşan üniversitelere bakalım. Mesela 130 üniversite arasında hangileri yıllık ödeneğini yüzde 60’ın üzerinde bir oranda aşmış?

Bursa Teknik Üniversitesi, İzmir Bakırçay Üniversitesi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Malatya Turgut Özal Üniversitesi ve bir tesadüf eseri olarak olsa gerek, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi!

Bu arada 130 üniversite için yıllık ödeneğin 36 milyar TL olduğunu ve ilk altı ayda bu ödeneğin yüzde 51’nin kullanıldığını belirteyim.

  • Gelelim görev zararlarına…

Bütçenin en büyük kalemi cari transferlerin alt hesabı olarak görev zararlarında ilk altı için 51 milyar TL rakamı var. Bunun 47 milyar TL’si sosyal güvenlik kurumu zararı…

Yanı sıra Ziraat Bankasının 2 milyar TL, Halkbank’ın 1,4 milyar TL görev zararı var.

  • Cari transferlerin “Hazine yardımları” alt hesabına geçelim…

İlk altı aydaki 89 milyar TL’lik hazine yardımının 74 milyar TL’si sosyal güvenlik kurumuna! Başka diyeceğim bir şey yok…

  • Borç vermeye bakalım…

İlk altı ayda 13,7 milyar TL borç verilmiş. Bunun 6,7 milyar TL’si Devlet Demiryollarına… Sahi TCDD bunu bir gün geriye öder mi yoksa bu da görev zararı olarak muhasebeleşir mi?

  • Son olarak siyasi iktidarın alametifarikası “gayrimenkul sermaye giderlerine” bir göz atalım…

İlk altı ayda 27 milyar TL harcanmış. Bunun 24 milyar TL’si “müteahhitlik giderleri”… Bunun da 12,5 milyar TL’si “yol yapım gideri”… Haziran’daki harcama 4,3 milyar TL…

Lafı uzatmayalım, bizim bütçenin gider tarafı ağırlıkla “personel gideri, cari transfer ve faiz gideri”… Gelir tarafı ise “vergi ve diğer gelirlerle” yürüyor. Bu ara tahsilat oranları yerlerde…

Şimdi size “Hazine giderleri kısmalı, gelirleri artırmaya çalışmalı” diyeceğim ama biliyorum acı acı gülümseyeceksiniz. Evet, kesinlikle haklısınız!